Een voedingsmiddel bevat vaak honderden verschillende bestanddelen die elkaar kunnen aanvullen en beïnvloeden. Zo leveren groente, fruit en volkorenproducten naast vitaminen en mineralen ook vezels en antioxidanten. De voedselmatrix beschrijft hoe deze stoffen samen bijdragen aan de mogelijke gezondheidseffecten van een voedingsmiddel. Lees hier meer over in dit blog.
- Wat is een voedselmatrix?
- De klassieke voedingsleer en de rol van de voedselmatrix
- Wat kunnen supplementen toevoegen aan een voedselmatrix?
- In welke situaties kunnen supplementen wel iets toevoegen?
- Welke supplementen kunnen met een voedselmatrix worden gecombineerd?
Wat is een voedselmatrix?
Een voedselmatrix is de natuurlijke ‘verpakking’ waarin voedingsstoffen zitten. In een stuk bimi of broccoli zitten alle voedingsstoffen of nutriënten 'verpakt' die toebehoren aan de bimi of de stronk broccoli. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor een ei, een wortel of een schouderkarbonade. Mits niet te veel bewerkt, heeft ook vlees een natuurlijke voedselmatrix. Deze verwijst naar de complexe, fysieke en chemische structuur waarin alle voedingsstoffen in vlees, zoals eiwitten, vetten, vitamines en mineralen, met elkaar zijn verbonden.
Een voedingsmiddel is dus meer dan een simpele optelsom van losse voedingsstoffen. De manier waarop de desbetreffende matrix is opgebouwd, bepaalt hoe ons lichaam het vlees verteert en hoe effectief we de voedingsstoffen opnemen.
"Er is nu een trend gaande waarbij erkend wordt dat de waarde van de voeding wordt bepaald door het geheel"
De klassieke voedingsleer en de rol van de voedselmatrix
In de afgelopen decennia werden binnen de voedingsleer voornamelijk losse componenten bestudeerd. De losse componenten kunnen onder de macronutriënten vallen, zoals eiwitten, vetten en koolhydraten, maar ook onder de micronutriënten zoals vitamines, mineralen en sporenelementen. Er is nu een trend gaande waarbij wordt erkend dat de waarde van de voeding wordt bepaald door het geheel: de voedingsmatrix. Dit geheel aan componenten bepaalt tevens hoe de opname van stoffen in het lichaam verloopt, welke stoffen elkaar ondersteunen of stimuleren of welke juist niet, zoals bijvoorbeeld bij antinutriënten het geval is.
Een duidelijk voorbeeld van een stof die geïsoleerd als ongezond wordt geclassificeerd, is verzadigd vet. We vinden dit bijvoorbeeld in vlees en in zuivelproducten. Maar ook (ongeraffineerde) biologische kokosolie wordt binnen de klassieke, reguliere voedingsleer gezien als een verzadigd vet, met alle nadelen vandien.
Als verzadigd vet onderdeel is van een natuurlijke voedselmatrix, blijkt het voor ons lijf en leden veel minder schadelijk te zijn dan als wij het als losse component nuttigen.
Zuivelproducten zijn daar een goed voorbeeld van. Kaas bijvoorbeeld bevat niet alleen verzadigd vet maar ook veel calcium, vitamine B2 en B12 en hoogwaardige eiwitten. Kazen worden op allerlei verschillende manieren gemaakt en langer of minder lang gerijpt. Al deze factoren beïnvloeden de structuur. Dit heeft ook gevolgen voor hoe de eiwitten en het (verzadigd) vet in de kaas aanwezig blijven en op een later moment in het lichaam worden opgenomen.
Wat kunnen supplementen toevoegen aan een voedselmatrix?
Als we met het woord 'voedselmatrix’ een voedingspatroon bedoelen waarin voedingsmiddelen in principe geheel en zo onbewerkt mogelijk worden gegeten, dan kunnen supplementen daar in principe een prima aanvulling op zijn. Ze kunnen een voedselmatrix echter nooit vervangen.
"Als er weinig zon is, kunt u vitamine D toevoegen aan uw voedingspatroon"
- In de winter, als er in Nederland weinig zon is. Dan is het zeker van belang om vitamine D3, het liefst in combinatie met vitamine K2 te gebruiken.
- De behoefte aan specifieke voedingsstoffen is verhoogd door bepaalde omstandigheden zoals jeugd, ouderdom, zwangerschap of intensieve sport.
- Als u bepaalde dingen niet eet, waardoor u van een bepaalde groep voedingsstoffen onvoldoende binnenkrijgt. Denk aan veganisten, maar ook mensen die een hekel hebben aan groente of aan fruit.
- Bij een door artsen vastgesteld tekort, waarbij een supplement een gerichte correctie kan geven.
- U een praktische aanvulling wil op dagen waarop de voeding door bijvoorbeeld drukte tijdelijk minder gevarieerd is.
- U een ongezonde leefstijl heeft, bijvoorbeeld door te roken. Het is dan verstandig om elke dag 1 tot 2 gram vitamine C te nemen in combinatie met een versgeperst glas jus d'orange.
Een belangrijk verschil is dat volwaardige voeding naast vitamines en mineralen ook vezels, eiwitten, vetzuren, polyfenolen en andere bioactieve stoffen levert, vaak in een natuurlijke combinatie. Een supplement levert doorgaans slechts één of enkele stoffen. Daarom is het van essentieel belang om supplementen altijd in combinatie met voeding te nemen die nog in het bezit is van z’n door de industrie onaangetaste voedselmatrix.
"Supplementen combineren met een voedselmatrix
kan het effect van een geïsoleerde stof ondersteunen of zelfs versterken"
Welke supplementen kunnen met een voedselmatrix worden gecombineerd?
Er zijn een aantal supplementen die prima kunnen worden gecombineerd met een voedselmatrix. Het voordeel daarvan is dat het supplement dan nog effectiever is omdat het in zijn natuurlijke omgeving wordt ingebed. Denk dan bijvoorbeeld aan:
- Vitamine C in combinatie met fruit of vitamine C-rijke groente. Fruit en groente bevatten in hun matrix allerlei mooie antioxidante inhoudsstoffen zoals polyfenolen en carotenoïden. Die werken van nature perfect samen met vitamine C (ascorbinezuur).
- Calcium in combinatie met zuivelproducten zoals kaas, sardines met graat of een handje amandelen.
- L-theanine met een glas groene thee.
Op deze manier is het mogelijk losse supplementen te versterken door ze te combineren met een voedingsmiddel dat nog in het bezit is van de oorspronkelijke voedselmatrix en waaruit de geïsoleerde stof gewonnen had kunnen zijn. Zo kan deze stof toch bij de opname in ons lichaam profiteren van de synergie die ontstaat met de oorspronkelijke voedselmatrix.
Vragen of advies?
Wilt u meer weten over onze supplementen of hulp bij het maken van een keuze? Neem dan contact met ons op via het contactformulier of bel onze klantenservice tussen 09:00-14:00 uur via telefoonnummer +31 (0)85-773 17 13 (lokaal tarief).